|
Birinci Dünya
Savaşı'nda, Osmanlı Devletinin Çanakkale Boğazını ele geçirmeye ve
İstanbul'u işgal etmeye yönelik İngiliz-Fransız ortak harekâtına karşı
yürüttüğü savunma savaşlarına Çanakkale Savaşları denir.
Osmanlı topraklarına karşı böyle bir
harekat 1904-1911 arasında İngiltere'de planlandı. Ağustos 1914' den
itibaren Çanakkale Boğazı giriş çıkışları kontrol altına alındı. Kasım
1914'te Osmanlı Devleti ile İtilaf devletleri arasında savaş başlayınca plan
uygulanmaya başlandı.. Kasım-Aralık 1914'te İngilizler, Seddülbahir ve
Kumkale tabyalarını topa tuttular. 2.Ocak 1915'te İngiliz hükümeti Çanakkale
Boğazının ele geçirilmesi kararını aldı. (Deniz Kuvvetleri Bakanı Winston
Churchill). 28 Ocak 1915'te Deniz harekatı kararı verildi. 19 Şubat 1915'de
Çanakkale savaşları fiilen başladı. Boğazın dış tabyaları tahrip edildi.
Bombardımana 12 büyük zırhlı ve diğer gemiler katıldı. Deniz savaşının
yeterli olmayacağı anlaşılarak çıkarma kararı verildi. Dış tabyaların 19
Şubat'ta tahribi (Toplam 19 top) sonucu İtalyanlar İtilaf Devletlerine
meyletti, Ruslar telaşlandı ve İstanbul'un Yunanlıların eline geçeceğinden
korkarak 40.000 kişilik bir yardımcı kuvvet göndermeyi teklif etti; ancak,
İngiliz ve Fransızlar boğazları Ruslara vermeyi vaat ettiler. Asıl
çıkarmanın 18 Mart'ta olmasına karar verildi. Orta tabyalar sürekli
bombardıman edildi, dış tabyalar için karaya asker çıkarıldı. Boğazda mayın
arama ve temizleme işi sürekli uygulandı.
18 Mart 1915'te düşmanın Büyük
Taarruz'u sabah saat 11.00 de başladı. 18 büyük zırhlı, birçok muhrip ve
denizaltı mevcut idi . Toplam 506 topa karşılık savunmada toplam 150 top
vardı. Sonuç aynı gün 17:45 te alınmıştı. İki İngiliz, bir Fransız zırhlısı
battı. Bir İngiliz, iki Fransız zırhlısı ağır yara aldı, üç gemi karaya
oturdu. Kayıplarımız kırkdört şehit, yetmiş yaralı, sekiz top idi.
Neticede, düşman boğazı denizden
geçemeyeceğini anlamıştır. Avustralya'dan Kanada'ya kadar sömürgelerden
toplanan askerler de savaşa sürülmüştür. Bu gruptan en savaşcı askerler: "Australia
and New Zealand Army Corp.", "ANZAK" lardır.
25 Nisan 1915 Çanakkale Savaşlarının
en kanlı muharebeleri başlamıştır. Sabahın erken saatlerinde İngiliz
,Fransız ve ANZAK kara -deniz birlikleri, Seddülbahir ve Arıburnu'na, 70.000
kişi ile 109 harp gemisi, 308 taşıt gemisi desteğinde çıkarma yaptı. Aynı
anda Fransız birlikleri Kumkale'ye yanıltıcı küçük bir çıkarma yaptılarsa da
tutunamadılar. Arıburnu'na çıkan ve Conkbayırı'na doğru ilerleyen İngiliz
birliklerini, Mustafa Kemal'in komuta ettiği 19. Tümen karşıladı. Mayıs,
Haziran, Temmuz ayları boyunca gögüs göğüse kanlı çarpışmalar oldu. 9
Ağustos ve 20 Ağustos'taki büyük saldırı ve geri püskürtülmeden sonra
Çanakkale'yi karadan da geçemeyeceklerini anlayan İngiliz ve Fransızlar
Kasım 1915'ten itibaren savaşı sona erdirmeye karar verdiler ve 9 Ocak
1916'da son düşman kuvvetleri de çekildi. Savaş boyunca 300.000 kadar İtilaf
Devletlerinden, 250.000 kadar Türk askerinden kayıp oldu.
Zeynep TÖRE
DUR YOLCU
Dur yolcu! Bilmeden gelip
bastığın
Bu toprak,bir devrin battığı yerdir.
Eğil de kulak ver bu sessiz yığın
Bir vatan kalbinin attığı yerdir.
Bu ıssız, gölgesiz yolun sonunda,
Gördüğün bu tümsek, Anadolu'nda
İstiklal uğruna, namus yolunda,
Can veren Mehmet'in yattığı yerdir.
Bu tümsek, koparken büyük zelzele
Son vatan parçası geçerken ele
Mehmet'in düşmanı boğduğu sele
Mübarek kanını kattığı yerdir.
Düşün ki haşrolan kan, kemik, etin
Yaptığı bu tümsek amansız çetin
Bir harbin sonunda bütün milletin
Hürriyet zevkini tattığı yerdir
Necmettin HALİL ONAN
|